İnsan-Çevre-Mikrop Etkileşimi

Cildimizdeki bakteriler ve çevremizdeki bakteriler ile aramızda gerçekleşen dinamik iletişime bağlı olarak, evimizdeki, ofisimizdeki hatta şehrimizdeki mikrobik ekolojiyi şekillendiriyoruz. Çevremizdeki mikrobik ekolojinin nasıl kurulduğu ve zamanla nasıl değiştiğini incelemek benim temel merak konularımdan birisi haline geldi.

Bu yazıda nelerden bahsediliyor?

  • Mikrobiyom ve Dedektiflik
  • Hangisi daha fazla bilgi içerir? Mikrobiyom mu DNA mı?
  • İki alakasız mesleğin işbirliği: Mimarlar ve Biyologlar!
  • Ortam Mikrobiyomu ve İnsan Psikolojisi-Sağlığı

fprensic

Mikrobiyom ile Dedektiflik yapılır mı?

“Bir kişi her saatte ortalama 1.5 milyon cilt hücresi ve 15 milyon bakteri saçıyor.”

Literatürdeki çalışmalara bakalım:

  • Kişilerin klavye ve telefon gibi kullandıkları aletler üzerine cilt mikrobiyomunu bıraktıkları ve kimin hangi bilgisayarı veya telefonu kullandığı aletler üzerindeki mikrobiyomdan tahmin edilebileceği görüldü.
  • Bir hayvan öldüğü zaman üzerindeki mikrobiyomun yapısı dramatik bir şekilde değiştiği, fakat bu değişimin tahmin edilebilir bir seviyede olduğu görüldü. Bu da şu demek oluyor: ölmüş bir kişinin mikrobiyomuna bakarak, bu kişinin daha önce nerelerde olduğunun tahmini çevresel mikrobiyomlar ile karşılaştırılarak yapılabilir.
  • Evin mikrobiyomunun büyük oranda evin içinde yaşayan insanların mikrobiyomundan oluşturduğu görüldü.
  • Değişen coğrafya ile mikrobik toplulukların farklılaştığı görüldü.
  • 2015’de yayınlanmış bir çalışmada iki kişinin ayakkabılarından alınan mikrobiyom örnekleri ile kişilerin dolaştığı yerleri tahmin etmeye çalışılıyor. Farklı lokasyonlarda gerçekleşen üç konferansta, kişilerin ayakkabılarından ve konferansın gerçekleştiği zeminden zaman içinde örnekler alınmış ve incelenmiş. Sonuçlar şöyle: 1) Mikrobiyom toplulukları, yüzey tipine, yüzeyle temas eden kişiye ve coğrafi bölgeye göre farklılık göstermektedir. 2) Kişilerin hangi konferans salonunda bulunduğu ayakkabılarından elde edilen mikrobiyomdan tahmin etmek mümkün olmuş iken, çabuk değişen yüzey mikrobiyomu nedeniyle kişilerin nerelerde dolaştıklarını tahmin etmek güç olmuştur.

Mikrobiyom çalışmalarının ünlülerinden Jack Gilbert bir açıklamasında der ki: “pantolonunuz tıpkı sizin bakterilerinizi süzen bir süzgeç gibi.. Siz bir sandalyeye oturur oturmaz oraya bakterileriniz saçıyorsunuz ve başka birisi oturana kadar da onlar orada kalıyorlar. Herkesin mikrobiyomu kişiye özel. Aynı yumurta ikizlerinin mikrobiyomu bile birbirine benzemiyor. Bunun böyle olmasının bir nedeni insan mikrobiyomunun kişinin genom ve bağışıklık sistemi tarafından belirleniyor olması. Bir parça saçın taşıdığı bilgi ne ki, mikrobiyom aşırı derecede fazla bilgi içermekte. Mikrobiyomdan kişinin kadın veya erkek olduğu, sigara kullanıp kullanmadığı, nerede yaşadığı, gibi bilgiler de çıkarılabilir.”

 

Yine literatürdeki çalışmalardan

  • Bir kurgu deneyde eve hırsızlığa giren iki kişi hakkında, ortam mikrobiyomu incelenerek birinin bir haftada en az 10 kez alkollü içecek kullandığı ve diğerinin migren ilacı kullandığı tespit edilebilmiş.
  • Çin’de yapılan bir araştırmada, şehirde, şehir dışında ve kırsalda yaşayan insanların mikrobiyomlarında büyük farklılıklar görülmüş.

Bu çalışmaların yanı sıra biyologlar ve tasarımcılar çevresel mikrobiyom konusu altında ortak işbirliği kurmaya başladılar. İnsanlar yaşamlarının büyük çoğunluğunu kapalı ortamlarda geçiriyor ve her kapalı ortam da dışarıdan oldukça farklı, birçok bakteriyel çeşitliliği barındıran bir eko sisteme sahip. Avustralya’da yapılan bir araştırmada insanlar zamanlarının sadece %10’unu dışarıda geçirdiği ortaya çıkmış ki bu genel olarak tüm gelişmiş ülkelerde aynı seviyede. Ofislerimizin, evlerimizin mimari tasarımı ortam mikrobiyomunu etkilediğine dair de çalışmalar yapılmakta.

mobe

 “Biz binaları şekillendiriyoruz, binalar da bizi” Winston Churchill

İnsan mikrobiyomunun hem psikolojik hemde fiziksel olarak sağlıklı yaşam için etkili olabileceği tartışılıyor. İnsan mikrobiyomdaki bozulmaların psikiyatrik rahatsızlıklara sebep olabileceğine dair iddialar var bilim dünyasında. Çevresel mikrobiyomla da devamlı etkileşim halinde olan insanlar acaba hangi yönlerden çevresel mikrobiyomdan etkilendiği araştırma soruları arasında. Örneğin, evcil hayvanlarla birlikte büyüyen çocuklarda daha az sıklıkla alerji durumları göründüğü bulunmuş. Yeşil ortamların mental sağlık üzerinde pozitif etkisi olduğunu bilinmekte. Yeşil ortamlardaki mikrobiyomun bunda etkisi olabilir mi?

Yüksek gelirli ülkelerdeki kronik hastalıkların fazlalığı dikkat çekici. Buna etki edenin belki de yüksek gelirli ülkelerdeki temizlik hastalığı olabilir mi? Ayrım yapılmaksızın çevremizdeki mikropların temizlenmesi belki de yararımıza olan bir şey olmadığına dair izlenimler edinmeye başlandı bilim dünyası.

Bir ortamdaki mikrobiyom çeşitliliğini ortamdaki insanların belirlediği bulunmuş. Bunun yanında coğrafi konum, mevsim ve mimari yapı da kapalı ortamlardaki mikrobiyom yapısı üzerinde etkili imiş. Özellikle havalandırma sisteminin çalışma yapısının içerideki mikrobik toplulukları belirlemede önemli olduğu görülmüş.

İnsan, hava dolaşımı ve mimari yapı kapalı ortamların mikrobiyom yapısında etkilidir.

Belki de ileride “kapalı alan mikrobiyomu tasarımı” ile insan mikrobiyomunu iyi yönde yani insan sağlığını iyi etkileyecek şekilde tasarımlar söz konusu olacak.. Gelecekteki ilginç işlerden birisi bu olabilir belkide ..

Referanslar
https://microbiomejournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40168-015-0082-9
http://www.gmanetwork.com/news/story/485810/scitech/science/in-forensics-microbiome-may-be-the-new-fingerprint
https://medium.com/gut-check/the-microbiome-of-built-environments-756f2ced4645#.vxmz56k9f

354 total views, no views today